انواع کیت PRP چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟ راهنمای انتخاب کیت پی آر پی
کیت PRP یا کیت پی آر پی یکی از تجهیزات مورد استفاده برای تهیه پلاسمای غنی از پلاکت از خون خود فرد است. امروزه کیتهای مختلفی برای تهیه PRP در بازار وجود دارند که ممکن است از نظر ظاهر مشابه باشند، اما عملکرد، روش جداسازی، میزان پلاکت نهایی و ترکیبات سلولی آنها با یکدیگر تفاوت داشته باشد. به همین دلیل هنگام خرید کیت PRP نباید تنها به نام محصول یا میزان ادعایی غلظت پلاکت توجه کرد.
در واقع، هر کیت با توجه به طراحی تیوب یا سیستم جداسازی، حجم خون مورد نیاز، روش سانتریفیوژ و نحوه برداشت لایه موردنظر میتواند PRP با ترکیب متفاوتی ایجاد کند. بررسیهای علمی نیز نشان دادهاند که بین سیستمهای تجاری PRP از نظر غلظت پلاکت، گلبول سفید، گلبول قرمز و برخی فاکتورهای رشد تفاوت قابل توجهی وجود دارد.
کیت PRP چیست؟
PRP مخفف Platelet-Rich Plasma به معنی پلاسمای غنی از پلاکت است. در این روش، مقدار مشخصی از خون فرد گرفته شده و با استفاده از فرآیند جداسازی، بخش حاوی پلاکتها از سایر اجزای خون جدا میشود.
پلاکتها علاوه بر نقش مهمی در فرآیند انعقاد خون، حاوی موادی هستند که در فرآیندهای ترمیم بافت نقش دارند. به همین دلیل PRP در حوزههای مختلف پزشکی و زیبایی مورد توجه قرار گرفته است.
کیت PRP در واقع مجموعهای از تجهیزات و مواد لازم برای آمادهسازی PRP است که بسته به نوع محصول میتواند شامل تیوب، سرنگ، ژل جداکننده یا سایر اجزای اختصاصی باشد.
انواع کیت PRP چه تفاوتی با هم دارند؟
یکی از مهمترین نکات درباره کیتهای PRP این است که همه آنها یک محصول کاملاً یکسان تولید نمیکنند. تفاوت در طراحی کیت میتواند ترکیب نهایی PRP را تغییر دهد.
۱. تفاوت در میزان غلظت پلاکت
مهمترین تفاوت میان بسیاری از کیتهای PRP، میزان پلاکت موجود در محصول نهایی است.
برخی کیتها میتوانند پلاکتها را در مقایسه با خون اولیه چند برابر افزایش دهند، در حالی که برخی سیستمها غلظت کمتری ایجاد میکنند. مطالعات مقایسهای روی کیتهای تجاری مختلف نشان دادهاند که میزان غلظت و بازیابی پلاکت در سیستمهای مختلف یکسان نیست.
البته غلظت بیشتر پلاکت بهتنهایی به معنی بهتر بودن کیت نیست. نوع کاربرد، میزان گلبولهای سفید و قرمز و ترکیب نهایی PRP نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
۲. کیتهای Leukocyte Rich و Leukocyte Poor
یکی دیگر از تفاوتهای مهم، مقدار گلبول سفید موجود در PRP است.
در برخی کیتها تلاش میشود PRP با مقدار کمتری از گلبولهای سفید تهیه شود که به آن Leukocyte-Poor PRP گفته میشود.
در مقابل، برخی سیستمها مقدار بیشتری از گلبولهای سفید را همراه با پلاکتها جمعآوری میکنند که به آن Leukocyte-Rich PRP گفته میشود.
این تفاوت میتواند به روش جداسازی و لایهای که در فرآیند سانتریفیوژ برداشت میشود مرتبط باشد. برای مثال، برخی سیستمهایی که از لایه Buffy Coat استفاده میکنند، میتوانند هم پلاکت و هم گلبول سفید بیشتری را وارد محصول نهایی کنند.
بنابراین هنگام مقایسه دو کیت PRP بهتر است علاوه بر تعداد پلاکت، مقدار گلبول سفید آن نیز بررسی شود.
۳. تفاوت در میزان گلبول قرمز
مقدار گلبول قرمز باقیمانده در PRP نیز یکی از مشخصات مهم کیت است.
برخی سیستمهای جداسازی تلاش میکنند محصول نهایی را با مقدار کمتری از گلبولهای قرمز تهیه کنند، در حالی که در برخی سیستمها میزان بیشتری از این سلولها در محصول نهایی باقی میماند.
به همین دلیل دو کیت که هر دو عنوان PRP دارند، ممکن است از نظر ترکیب سلولی محصول نهایی تفاوت محسوسی داشته باشند. مطالعات آزمایشگاهی نیز تفاوت قابل توجهی را در غلظت پلاکت، گلبول سفید و گلبول قرمز بین سیستمهای تجاری گزارش کردهاند.
۴. تفاوت کیتهای تکمرحلهای و دومرحلهای
کیتهای PRP از نظر فرآیند آمادهسازی نیز میتوانند متفاوت باشند.
در سیستمهای Single Spin، خون معمولاً یک مرحله اصلی سانتریفیوژ را طی میکند و پس از آن بخش موردنظر برای تهیه PRP جدا میشود.
در سیستمهای Double Spin، فرآیند جداسازی در دو مرحله انجام میشود. مرحله دوم میتواند برای تمرکز بیشتر پلاکتها یا جداسازی دقیقتر اجزای خون مورد استفاده قرار گیرد.
تعداد مراحل سانتریفیوژ، سرعت و نیروی گریز از مرکز و نحوه برداشت لایه موردنظر، همگی میتوانند بر ترکیب PRP نهایی تأثیر داشته باشند.
۵. تفاوت در حجم خون مورد نیاز
یکی دیگر از موارد مهم در انتخاب کیت، حجم خون موردنیاز برای آمادهسازی PRP است.
برخی کیتها برای حجمهای کم خون طراحی شدهاند و برخی سیستمها به حجم بیشتری نیاز دارند. همچنین مقدار PRP نهایی که از خون اولیه به دست میآید نیز در محصولات مختلف متفاوت است.
به همین دلیل هنگام خرید کیت PRP باید مشخص شود:
- حجم خون مورد نیاز چقدر است؟
- چه مقدار PRP نهایی تولید میشود؟
- میزان بازیابی پلاکت چقدر است؟
- آیا امکان تهیه حجم موردنیاز برای پروتکل پزشک وجود دارد؟
این موارد بهخصوص برای کلینیکهایی که بهصورت مستمر از PRP استفاده میکنند اهمیت زیادی دارد.
۶. کیتهای PRP دارای ژل و بدون ژل
برخی کیتهای PRP دارای ژل جداکننده هستند. این ژل در فرآیند سانتریفیوژ بین بخشهای مختلف خون قرار میگیرد و به جداسازی اجزای خون کمک میکند.
در مقابل، برخی کیتها بدون ژل طراحی شدهاند و جداسازی بر اساس ساختار تیوب، نیروی سانتریفیوژ و پروتکل اختصاصی محصول انجام میشود.
وجود یا عدم وجود ژل یکی از مواردی است که باید هنگام بررسی مشخصات کیت مورد توجه قرار گیرد و انتخاب آن بهتر است بر اساس کاربرد موردنظر و دستورالعمل سازنده انجام شود.
۷. تفاوت سیستمهای بسته و باز
کیتهای PRP را میتوان از نظر نحوه آمادهسازی نیز به سیستمهای باز و بسته تقسیم کرد.
در سیستم بسته، مراحل آمادهسازی در یک محیط بستهتر انجام میشود و تماس نمونه با محیط بیرون محدودتر است.
در سیستمهای باز، ممکن است بخشی از فرآیند جداسازی و آمادهسازی خارج از یک سیستم کاملاً بسته انجام شود.
در هر دو روش رعایت اصول کنترل عفونت، تکنیک صحیح کار و استفاده از تجهیزات مناسب اهمیت بسیار زیادی دارد. برخی مرورهای علمی نیز سیستمهای تجاری PRP را از نظر تکنیک برداشت و آمادهسازی در گروههای مختلف طبقهبندی کردهاند.
۸. آیا کیت PRP با غلظت پلاکت بیشتر بهتر است؟
این یکی از مهمترین سؤالات هنگام خرید کیت PRP است.
پاسخ کوتاه این است که لزوماً نه.
مطالعات نشان دادهاند که کیتهای مختلف میتوانند PRPهایی با ترکیبات کاملاً متفاوت تولید کنند و هنوز برای بسیاری از کاربردها یک ترکیب واحد بهعنوان ترکیب ایدهآل PRP تعیین نشده است.
بنابراین هنگام انتخاب کیت نباید فقط به عبارتهایی مانند «غلظت بالا» یا «چند برابر پلاکت بیشتر» توجه کرد. بهتر است مشخصات کامل محصول از جمله مقدار پلاکت، گلبول سفید، گلبول قرمز، حجم خون اولیه و حجم PRP نهایی بررسی شود.
مقایسه مهمترین انواع کیت PRP
| ویژگی | کیتهای Leukocyte Poor | کیتهای Leukocyte Rich |
|---|---|---|
| میزان گلبول سفید | کمتر | بیشتر |
| غلظت پلاکت | بسته به طراحی کیت | بسته به طراحی کیت |
| گلبول قرمز | وابسته به سیستم | وابسته به سیستم |
| روش جداسازی | متفاوت | متفاوت |
| حجم خون موردنیاز | وابسته به مدل | وابسته به مدل |
| کاربرد | وابسته به پروتکل پزشک | وابسته به پروتکل پزشک |
نکته مهم این است که این دستهبندیها بهتنهایی برای تعیین کیفیت یک محصول کافی نیستند؛ زیرا حتی کیتهایی که در یک گروه قرار میگیرند نیز میتوانند از نظر ترکیب نهایی تفاوت داشته باشند.
هنگام خرید کیت PRP به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر قصد خرید کیت PRP برای کلینیک یا مرکز درمانی را دارید، بهتر است قبل از انتخاب محصول مشخصات زیر را بررسی کنید:
- میزان غلظت پلاکت
- درصد یا میزان بازیابی پلاکت
- مقدار گلبول سفید
- مقدار گلبول قرمز
- حجم خون موردنیاز
- حجم PRP نهایی
- تعداد مراحل سانتریفیوژ
- نوع سیستم بسته یا باز
- وجود یا عدم وجود ژل جداکننده
- نوع سانتریفیوژ موردنیاز
- دستورالعمل استفاده شرکت سازنده
- استریل بودن اجزای مصرفی
- مجوزها و استانداردهای مربوط به محصول
- تناسب کیت با پروتکل مورد استفاده در کلینیک
همچنین بهتر است ادعاهای مربوط به عملکرد کیت تنها بر اساس تبلیغات فروشنده بررسی نشود و مشخصات فنی و مستندات تولیدکننده نیز مطالعه شود.
جمعبندی؛ کدام کیت PRP بهتر است؟
کیتهای PRP با وجود شباهت ظاهری، میتوانند از نظر غلظت پلاکت، میزان گلبول سفید و قرمز، حجم خون موردنیاز، حجم PRP نهایی، روش سانتریفیوژ و نحوه جداسازی تفاوت زیادی داشته باشند. پژوهشهای مقایسهای نیز این تفاوت را میان سیستمهای تجاری مختلف تأیید کردهاند.
بنابراین نمیتوان یک نوع کیت را برای تمام کاربردها بهترین دانست. انتخاب کیت مناسب باید بر اساس هدف استفاده، مشخصات فنی محصول، پروتکل پزشک، نوع PRP موردنظر و کیفیت و استانداردهای کیت انجام شود.
اگر هدف شما استفاده از PRP در حوزه زیبایی، جوانسازی پوست یا تقویت مو است، بهتر است پیش از خرید، ترکیب PRP تولیدشده توسط کیت و روش آمادهسازی آن را بهدقت بررسی کنید. انتخاب محصول مناسب و انجام فرآیند آمادهسازی نیز باید توسط فرد آموزشدیده و در شرایط مناسب انجام شود.